Türkiye'nin de üretimine dahil olduÄŸu F-35 savaÅŸ uçağı projesinde Türkiye'ye 4 milyar dolar ek fatura çıkarılmasının ardından ÅŸimdi de 'kod' krizi yaÅŸanıyor.

16 milyar dolarlık projede Türk tarafı, defalarca Amerika'nın kapısını çalarak bu kadar büyük para yatırdığı uçağın uçuÅŸ kodlarını istedi. Fakat ABD Savunma Bakanlığı Pentagon bu talebi geri çevirdi.

Amerika'nın savaÅŸ jetlerine ait kodları vermemesi ve yazılıma dair teknolojiyi paylaÅŸmaması Türkiye'yi tedirgin ediyor. Yaklaşık 100 uçak almayı planlayan Ankara, kodlara sahip olmadığı takdirde uçaklara gerçek anlamda hakim olunamayacağına dikkat çekiyor. Jetlerin dışarıdan yönlendirilebileceÄŸi, elektronik harp karşısında savunmasız kalabileceÄŸi ve yazılıma herhangi bir müdahalede bulunulamayacağına iÅŸaret ediliyor. Aynı gerekçeyle Ä°ngiltere'nin de konsorsiyumdan çekileceÄŸi kulislerde konuÅŸuluyor. Åžimdi Türk bürokratlar ve hükümet, takınacağı tavrı belirlemeye çalışıyor. F-35'in akıbeti ise 13 Nisan'da Amerika'da yapılacak toplantıda netleÅŸecek. Bu kritik toplantıda Türkiye'yi Savunma Sanayii MüsteÅŸarı Murad Bayar temsil edecek.

Türkiye, geleceÄŸin avcı uçağı olarak tasarlanan F-35 projesinde Ä°ngiltere, Ä°talya, Danimarka, Norveç, Avustralya, ABD ve Kanada ile birlikte üretici ülkeler arasında yer alıyor. Ä°lk teslimatı 2015'te gerçekleÅŸmesi gereken proje için Hazine 10 milyar dolar bütçe ayırmıştı. Ancak uçaklar teslim edilmeden maliyetler gerekçe gösterilerek Türkiye'ye 4 milyar dolar ek fatura çıkarıldı.

LojistiÄŸe dair diÄŸer masraflarla birlikte bu rakamın 16 milyar dolara ulaÅŸacağı belirtiliyor. Savunma Sanayii MüsteÅŸarlığı, ilave maliyetin finansmanı için Genelkurmay'ın isteÄŸi doÄŸrultusunda Hazine'nin kapısını çalmıştı.

Bu finansmanın nasıl karşılanacağı hâlâ belirsizliÄŸini koruyor. Bir F-35'in maliyeti proje baÅŸlarken 60 milyon dolar olarak hesaplanırken, ÅŸu anda en iyimser tahminle Türkiye'ye bir uçağın maliyeti 160 milyon doları bulacak. Pentagon'un toplam 2 bin 400 adet satın alacağı uçak, dikey kalkış ve iniÅŸ haricinde, hızını saatte 135 km'ye kadar düÅŸürerek çok kısa mesafede de iniÅŸ ve kalkış yapabiliyor. Türkiye'nin satın alacağı uçaklarda ise dikey kalkış-iniÅŸ özelliÄŸi bulunmuyor. Görünmez olma ve geliÅŸmiÅŸ savaÅŸ yetenekleri sebebiyle beÅŸinci jenerasyon olarak ilan edilen F-35'ten, Türkiye 100 adet almayı planlıyor. Türk Hava Kuvvetleri'nin bel kemiÄŸini oluÅŸturan F-16'ların yerini F-35'lerin alması bekleniyor.